Masa başında çalışırken kendinizi gün içinde öne doğru eğilmiş, sandalyenin ucuna kaymış, bacak bacak üstüne atmış veya ekrana yaklaşmış halde buluyor musunuz?
Yalnız değilsiniz.
Bilgisayar başında uzun süre çalışırken vücudumuz farkında olmadan bulunduğu çalışma ortamına uyum sağlar. Ekranın konumu, masa yüksekliği, sandalye, klavye ve mouse'un yeri, ayakların desteklenip desteklenmemesi gibi küçük görünen ayrıntılar çalışma pozisyonumuzu etkileyebilir.
Peki masa başında doğru oturuş nasıl olmalı?
İyi bir başlangıç noktası; ayakların desteklendiği, sırtın rahatça destek alabildiği, omuzların gevşek kaldığı, kolların çalışma yüzeyine yakın olduğu ve ekranın rahatça görülebildiği bir çalışma pozisyonudur.
Ancak iyi ergonominin önemli bir parçası daha var:
Saatlerce aynı “doğru” pozisyonda kalmamak.
Çünkü masa başında ergonominin amacı vücudu tek bir pozisyona kilitlemek değil; desteklenmesini ve gün boyunca pozisyon değiştirebilmesini kolaylaştırmaktır.
Masa Başında Doğru Oturma Pozisyonu Nasıl Ayarlanır?
Çalışma alanını tek tek ürünler yerine bir sistem olarak düşünmek daha faydalıdır.
Bu sistem aşağıdan yukarıya doğru kurulabilir:
Ayaklar → bacaklar → oturma yüzeyi → sırt → kollar → eller → klavye ve mouse → ekran
Bir noktadaki kötü yerleşim diğer bölgeleri de etkileyebilir.
1. Ayaklarınızı Destekleyin
Masa başında otururken ayakların zemine veya uygun bir ayak desteğine rahatça temas edebilmesi önemlidir.
Ayaklar zemine ulaşmıyorsa veya çalışma pozisyonunuz nedeniyle yeterince desteklenmiyorsa, bir masa altı ayak desteği çalışma alanını daha rahat hale getirebilir.
Fakat burada da amaç ayakları saatlerce tamamen hareketsiz tutmak olmamalı.
Örneğin TENEX Bubble Ayak Desteği, hem destek hem de hareket seçeneği sunacak şekilde kullanılabilir. Çift taraflı tasarımı sayesinde bir yönde daha sabit bir destek sağlarken, diğer yönde öne ve arkaya doğru sallanarak ayakların çalışma sırasında hareket etmesine olanak verir.
Bu nedenle ayak desteğini yalnızca “ayağımı nereye koymalıyım?” sorusunun cevabı olarak değil, çalışma gününe küçük hareketler eklemenin bir yolu olarak da düşünebilirsiniz.
Hareket ayakların altında başlayabilir.
2. Diz ve Kalça Pozisyonunu Kontrol Edin
Sandalye yüksekliği, ayakların desteklenebileceği ve bacakların rahat kalabileceği şekilde ayarlanmalıdır.
Oturma yüzeyi diz arkasına aşırı baskı yapmamalı; sandalyede geriye doğru oturduğunuzda sırt desteğinden yararlanabilmelisiniz.
Ancak burada sık yapılan bir hata var:
Kullanıcı sandalyesini bir kez ayarlıyor ve artık bütün gün o pozisyonda kalması gerektiğini düşünüyor.
Buna gerek yok.
Bacaklarınızın pozisyonunu değiştirebilir, zaman zaman daha öne veya geriye oturabilir, farklı bir oturma seçeneğine geçebilir ve gün içerisinde ayağa kalkabilirsiniz.
İyi ergonomi hareketsizlik anlamına gelmez.
3. Sırtınızı Destekleyin, Ama Kendinizi Tek Pozisyona Kilitlemeyin
İyi bir çalışma koltuğu, sırtın desteklenmesine yardımcı olmalı ve kullanıcının rahatça pozisyon değiştirmesine izin vermelidir.
Burada “doğru oturuş” ile “dimdik oturmak” kavramlarını birbirinden ayırmak önemli.
Masa başında sürekli kendinizi kasarak dik durmaya çalışmak yerine, çalışma alanınızı vücudunuzun rahatça destek alabileceği şekilde düzenlemek daha sürdürülebilir bir yaklaşımdır.
Ve gün boyunca:
geriye yaslanabilir, öne doğru çalışabilir, oturma pozisyonunuzu değiştirebilir, ayağa kalkabilir ve tekrar oturabilirsiniz.
Amaç tek bir mükemmel oturma pozisyonu bulmak değil, farklı pozisyonlar arasında rahatça geçebilmektir.
4. Kollarınızın Nasıl Durduğunun Farkında mısınız?
Bilgisayar ergonomisi konuşulduğunda çoğu kişinin ilk aklına gelen sırt ve boyundur.
Peki kollarınız?
Bir an çalışmayı bırakın ve bakın:
Kollarınız destekleniyor mu?
Yoksa klavye ve mouse kullanırken farkında olmadan öne doğru mu uzanıyorsunuz?
Omuzlarınız rahat mı?
Mouse size yakın mı?
Önkollarınızın bir kısmı destek alıyor mu?
Klavye ve mouse mümkün olduğunca rahat erişilebilecek bir bölgede olmalı. Çalışırken sürekli öne doğru uzanma ihtiyacı hissediyorsanız çalışma alanınızın yerleşimini yeniden değerlendirin.
Basit prensibimiz şu:
Klavye ve mouse size gelmeli; siz klavye ve mouse'a doğru uzanmamalısınız.
5. Önkol Desteği Neden Önemli?
Masa kenarı ile vücut arasında kalan alan, çalışma ergonomisinin genellikle gözden kaçan bölümlerinden biridir.
Bir önkol desteği, klavye ve mouse kullanımı sırasında önkollar için daha geniş bir destek yüzeyi oluşturabilir.
TENEX Önkol Desteği, simetrik yapısıyla her iki önkolu desteklemek ve kullanıcının çalışma alanına daha rahat yaklaşabilmesini sağlamak üzere tasarlanmıştır.
Buradaki amaç yalnızca “kolu bir yere koymak” değildir.
Masa, sandalye, klavye, mouse ve kullanıcı arasındaki ilişkiyi daha iyi kurmaktır.
Çünkü masa başında doğru oturuş yalnızca sırtınızın nasıl durduğu ile ilgili değildir.
Kollarınız da çalışma pozisyonunuzun bir parçasıdır.
6. Monitör Yüksekliği Nasıl Olmalı?
Ekran, başınızı sürekli aşağı eğmenizi veya ekrana doğru uzanmanızı gerektirmeyecek şekilde konumlandırılmalıdır.
Monitörün yüksekliği kadar görüntüleme mesafesi de önemlidir.
Ekrandaki yazıları görmek için sürekli öne doğru yaklaşıyorsanız yalnızca sandalyenizi düzeltmek yeterli olmayabilir. Ekran mesafesini, yazı büyüklüğünü ve monitör konumunu da kontrol edin.
Harici monitör kullanıyorsanız ayarlanabilir bir monitör kolu çalışma alanını kişiselleştirmeyi kolaylaştırabilir.
Laptop kullanıcılarında ise farklı bir problem ortaya çıkar.
Laptop ekranı ile klavye birbirine bağlı olduğu için ekranı rahat bir yüksekliğe getirdiğinizde klavye de yükselir. Uzun süreli masa başı kullanımında Breeze Laptop Standı gibi bir yükseltici ile birlikte harici klavye ve mouse kullanmak daha esnek bir çalışma düzeni oluşturabilir.
7. Masa Yüksekliğini Vücudunuza Göre Ayarlayın
Her insanın boyu ve vücut ölçüleri aynı değildir.
O halde neden herkes aynı yükseklikteki masada çalışsın?
Çalışma yüzeyinin yüksekliği, klavye ve mouse kullanırken omuzları gereksiz şekilde yükseltmeye veya vücudu öne doğru uzanmaya zorlamamalıdır.
Bu nedenle yükseklik ayarlı çalışma masaları, çalışma alanını kullanıcıya göre düzenlemek açısından önemli bir avantaj sağlar.
Fakat yükseklik ayarlı masanın asıl avantajını yalnızca “ayakta çalışmak” olarak görmek eksik olur.
Asıl fırsat:
otur → yükselt → ayakta çalış → tekrar otur → pozisyon değiştir.
Yani mesele oturmanın yerine ayakta durmayı koymak değil.
Mesele hareket ve değişimdir.
8. Aktif Oturma Nedir?
Klasik ergonomi çoğunlukla vücudu doğru şekilde desteklemeye odaklanır.
Aktif oturma ise buna hareket ve pozisyon çeşitliliğini ekler.
Aktif oturma tabureleri, klasik çalışma koltuğuna alternatif bir oturma seçeneği oluşturabilir.
Örneğin TENEX Swing Aktif Oturma Taburesi, günün belirli bölümlerinde farklı bir oturma biçimine geçmek isteyen kullanıcılar için çalışma alanına ikinci bir seçenek ekler.
Burada önemli nokta Swing üzerinde bütün gün oturmak değildir.
Tam tersine:
Çalışma koltuğu → Swing → ayakta çalışma → kısa yürüyüş → tekrar çalışma koltuğu
Bu çeşitlilik, ErgonomikUrunler'de savunduğumuz hareket odaklı ergonomi yaklaşımının temelidir.
9. Masa Başında Ne Kadar Süre Aynı Pozisyonda Kalmalıyız?
Burada sihirli bir dakika sayısına odaklanmak yerine daha uygulanabilir bir alışkanlık geliştirmek faydalıdır:
Pozisyonunuzu düzenli olarak değiştirin.
Telefon görüşmesi yaparken ayağa kalkabilirsiniz.
Bir toplantıyı ayakta yapabilirsiniz.
Su almak için yürüyebilirsiniz.
Ayaklarınızı Bubble üzerinde hareket ettirebilirsiniz.
Bir süre aktif oturma taburesine geçebilirsiniz.
Yükseklik ayarlı masanızı kaldırabilirsiniz.
Sonra yeniden oturabilirsiniz.
Hareket etmek için mutlaka egzersiz molası vermeniz gerekmez.
Hareket çalışma gününün içine yerleşebilir.
10. Doğru Oturuştan Daha Önemli Bir Şey Var: Bir Sonraki Pozisyonunuz
“Masa başında doğru oturuş nasıl olmalı?” önemli bir soru.
Ancak tek başına yeterli değil.
Çünkü en iyi ayarlanmış sandalye, masa ve monitör bile sizi bütün gün aynı pozisyonda kalmanın etkilerinden tamamen kurtaramaz.
Bu yüzden çalışma alanınızı şöyle düşünün:
Ayaklar destekleniyor mu?
Kollar rahat mı?
Ekran doğru yerde mi?
Çalışma yüksekliği size uygun mu?
Farklı şekilde oturabiliyor musunuz?
Ayağa kalkabiliyor musunuz?
Gün içinde hareket ediyor musunuz?
İyi bir ergonomik çalışma alanı sizi tek bir pozisyona hapsetmemeli.
Tam tersine, desteklenmeyi ve hareket etmeyi kolaylaştırmalı.
Çünkü masa başında doğru oturuş tek bir pozisyon değildir.
En iyi pozisyonunuz, bir sonraki pozisyonunuz olabilir.
ErgonomikUrunler.com — Hareket Odaklı Ergonominin Türkiye’deki Öncüsü
0 yorum